Mammografia

Badania mammograficzne

Mammografia jest badaniem radiologicznym stosowanym w wykrywaniu i rozpoznawaniu zmian w piersi. Mammografia jest u┼╝yteczna nie tylko w badaniach skryningowych (przesiewowych), maj─ůcych na celu wykrywanie raka piersi u kobiet, zanim wyst─ůpi─ů objawy choroby.

Jest ona pomocna tak┼╝e przy ustalaniu rozpoznania u kobiet z objawami choroby, zw┼éaszcza je┼Ťli lekarz nie wyczuwa wyra┼║nego guzka. Mammografia ukazuje zmiany w tkance otaczaj─ůcej guzek i dlatego umo┼╝liwia wykrycie raka nawet o ┼Ťrednicy mniejszej ni┼╝ 0,5 cm. W badaniu r─Öcznym z trudem udaje si─Ö stwierdzi─ç zmiany mniejsze ni┼╝ 1 cm, a zwykle wyczuwa si─Ö guzki dopiero o ┼Ťrednicy przynajmniej 2cm.

Guzki ┼éagodne s─ů jednolite, okr─ůg┼ée, maj─ů g┼éadki zarys i s─ů otoczone warstw─ů tkanki t┼éuszczowej. Nowotw├│r z┼éo┼Ťliwy jest natomiast bardziej g─Östy, ma nieregularny kszta┼ét i nier├│wny zarys. Cz─Östo widoczna jest zmieniona struktura gruczo┼éu piersiowego wok├│┼é guzka, czasem zgrubienie sk├│ry. W wielu zmianach ┼éagodnych, jak i z┼éo┼Ťliwych odk┼éadaj─ů si─Ö cz─ůsteczki wapnia, przy czym zwapnienia w zmianach ┼éagodnych s─ů z regu┼éy du┼╝e, a w zmianach z┼éo┼Ťliwych s─ů delikatne i maj─ů nieregularny kszta┼ét.

Mammografi─Ö wykonuje si─Ö w przypadku stwierdzenia niepokoj─ůcych objaw├│w ze strony gruczo┼éu piersiowego, nawet wtedy, gdy w badaniu palpacyjnym nie wyczuwa si─Ö guzka, ale kobieta nale┼╝y do grupy podwy┼╝szonego ryzyka, a tak┼╝e gdy objawy utrzymuj─ů si─Ö przy kolejnych badaniach, mimo negatywnego wyniku badania klinicznego.

Trafno┼Ť─ç rozpozna┼ä mammograficznych przy guzkach wyczuwalnych wynosi 95%; je┼Ťli nie wyczuwa si─Ö wyra┼║nego guzka, trafno┼Ť─ç jest mniejsza. U kobiet w wieku poni┼╝ej 30 lat czu┼éo┼Ť─ç i specyficzno┼Ť─ç mammografii jest mniejsza i potrzebna jest wcze┼Ťniejsza konsultacja lekarska, jeszcze przed skierowaniem na badanie mammograficzne.

Mammografia pozwala na bardzo wysok─ů wykrywalno┼Ť─ç zmian nowotworowych.

Mammografi─Ö wykonuje si─Ö:

    • u kobiet w wieku powy┼╝ej 35 roku ┼╝ycia, u kt├│rych piersi maj─ů zwykle struktur─Ö guzkow─ů, kt├│ra mo┼╝e maskowa─ç obecno┼Ť─ç guzka nowotworowego o ma┼éych rozmiarach;
    • w przypadku stwierdzenia wycieku z brodawki;
    • u kobiet leczonych z powodu raka piersi, w celu ewentualnego wykrycia innych ognisk raka w tej samej lub drugiej piersi, poniewa┼╝ niekt├│re nowotwory rozwijaj─ů si─Ö wieloogniskowo;
    • jako badanie kontrolne, regularnie, u kobiet leczonych wcze┼Ťniej z powodu raka piersi, ze wzgl─Ödu na ryzyko nawrotu lub rozwoju nowego ogniska nowotworowego;
    • w celu dok┼éadnego umiejscowienia ma┼éych, trudno wyczuwalnych zmian w sutku przed planowan─ů operacj─ů
    • u kobiet przyjmuj─ůcych hormonoterapi─Ö zast─Öpcz─ů.

Mammografia znajduje zastosowanie tak┼╝e jako metoda lokalizacji zmian w sutku. Je┼╝eli guzek nie jest wyczuwalny, mo┼╝na przed operacj─ů zlokalizowa─ç wykryt─ů w mammografii podejrzan─ů zmian─Ö, wprowadzaj─ůc w jej obr─Öb tzw. kotwiczk─Ö. Dok┼éadna lokalizacja u┼éatwia operacj─Ö, zmniejsza liczb─Ö powik┼éa┼ä i umo┼╝liwia niejednokrotnie unikni─Öcie rozleg┼éego zabiegu.

Je┼Ťli nie stwierdza si─Ö ┼╝adnych podejrzanych zmian w badaniu klinicznym i mammograficznym, mo┼╝na przyj─ů─ç, ┼╝e piersi s─ů zdrowe. Natomiast w przypadku stwierdzenia w mammografii istnienia podejrzanej zmiany w sutku wykonuje si─Ö nak┼éucie (biopsj─Ö) guzka.

Je┼Ťli zar├│wno mammografia, jak i biopsja nie wskazuj─ů na nowotworowy charakter zmiany, mo┼╝na usun─ů─ç sam guzek. Czasem u m┼éodych kobiet, w wieku poni┼╝ej 30 lat, mo┼╝na by─ç prawie pewnym, ┼╝e guzek jest ┼éagodny i ograniczy─ç si─Ö jedynie do obserwacji. Je┼Ťli natomiast cho─ç jedno z bada┼ä sugeruje raka, nale┼╝y wykona─ç operacj─Ö.

(na podstawie Służba Zdrowia nr 24/2000)

Mo┼╝liwo┼Ť─ç komentowania jest wy┼é─ůczona.